GRAZYNA BALOWSKA Opole STYLIZACJA NA CZESKI J^ZYK POTOCZNY W UTWORACH M. A. SIMACKA
Czeszczyzna potoczna (obecna cestina) jest odmiany j?zyka czeskiego uzywany przez wi?kszosc mieszkancdw Czech і znacznej cz?£ci Moraw w zwyklej codziennej rozmowie. Od wielu lat stanowi ona obiekt zainteresowari czeskich lingwistow.
Przeprowadza si? badania zwiyzkow czeskiego j?zyka potocznego z czeszczyzna literacky oraz wplywu, jaki wywiera on na czeski j?zyk mdwiony (hovorovd cestina) і na dialekty. Problem czeskiego j?zyka potocznego jest rbwniez rozpatrywany pod kytem stylistycznym, a przede wszystkim zastosowania cech czeszczyzny potocznej w j?zyku literatury a takze wj?zyku codziennej komunikacji.Na przeJomie XIX і XX wieku, a wi?c w dobie, kiedy zyl і tworzyl M. A. Simacek, czeski j?zyk potoczny zaczyl pelnic funkcj? srodka charak- terystyki postaci utworow prozatorskich і dramatycznych. Zwiyzane to bylo z owczesnym nurtem literackim, ktdry dokladnie odzwierciedlal rzeczywis- tosc, “blaski і cienie” zycia roznych warstw spolecznych. Pisarze tworzycy w nurcie naturalizmu wykorzystywali srodki kolokwialne z roznych poziom6w j?zyka w dialogach swych utwordw. Dlatego tez w omawianych utworach M. A. Simd£ka (Jiny vzduch, Prvm sluzka, Rodina Janebova) dajq. si? zauwazyc znaczyce roznice mi?dzy mowy bohaterdw a narracjy.
Narrator posluguje si? czeszczyzny literacky, ktora z dzisiejszego punktu widzenia jest juz archaiczna ( np. forma bezokolicznika na -ti czy znaczna ilosc imieslowdw, ktore w mowie bohaterow nie wyst?pujy w ogole). Natomiast j?zyk postaci odznacza si? wieloma cechami charakterystycznych dla mowy potocznej w zakresie fonetyki, morfologii czy slownictwa.
Z analizy materialu j?zykowego wynika, ze najcz?6ciej stosowanym fone- tycznym srodkiem kolokwialnym jest zanik -/ po spolglosce w 3. os. 1. poj. czasu przeszlego czasownika w rodzaju m?skim w wyglosie absolutnym (doved Jv 33, protdh Ps 10, unz RJ 28).
Spo£r6d cech samogloskowych najcz?6ciej realizowane sy dwa zjawiska: dyftongizacja yej oraz zw?zenie ei (np.: bledej Ps 11, takovejma Jv 15, dejchat Jv 30, vejbava Ps 14; bolavy veci Jv 12, jinyho Jv 69, oblikat Jv 21, mh'ko Ps 40 itd). W znacznie mniejszym zakresie wyst?pujy pozostale kolokwializmy, jak np. dyftongizacja йои na poczytku wyrazu (oucel RJ 171, ouzko Jv 54, ouzkost Ps 99) і kontrakcia eja (ndk Jv 72, покой RJ 151, ndkej Ps 50, przy czym zjawisko to w badanym materiale dotyczy tylko jednego zaimka nieokreslonego nejaky). Spora- dycznie pojawiajy si? zmiany grup spdlgloskowych w wymowie wyrazow zapozyczonych (scrupule Jv 12, spekulovat Jv 11, student Ps 157).Na poziome morfologicznym wyst?puje rowniez nieznaczna ilo£c cech kolokwialnych. Najbardziej typowymi sy: koricdwka -та dla narz?dnica licz- by mnogiej rodzaju zenskiego (Jo, s holkama je knz Ps 132, forma bysme dla
1. osoby liczby mnogiej trybu przypuszczajycego (Ale meli bysme Ferdinandovi prece nah't sklenicku vma RJ 139), forma -s dla 2. osoby liczby pojedynczej czasu przeszlego od czasownika byt (Santas to driv nkala. Jv 49, Porads mlcel. RJ 149) czy forma si dla 2. osoby liczby pojedynczej trybu przypuszczajqeego (Kdybysi se driv starala Jv 21).
Spo£r6d kolokwialnych cech slownikowych na uwage zasluguja wyrazy ekspresywne, ktore stanowiq, najliczniejsza grupe. Jest to zgodne z ogolnie przyj^tym pogl^dem, iz w j^zyku potocznym wystepuje znaczna ilo&S wyraz
Еще по теме GRAZYNA BALOWSKA Opole STYLIZACJA NA CZESKI J^ZYK POTOCZNY W UTWORACH M. A. SIMACKA:
- Педагогіка. Інтегрований курс теорії та історії: Навчально- методичний посібник: У 2 ч. / За ред. А.М. Бойко. — Ч. 2. — К.: ВІПОЛ; Полтава: АСМІ,2004. — 504 с., 2004
- Кармазин Ю.А., Стрельцов Е.Л. и др.. УГОЛОВНЫЙ КОДЕКС УКРАИНЫ. КОММЕНТАРИЙ. Харьков-Одиссей, 2001
- ПРЕДИСЛОВИЕ
- РЕДАКТОРСКАЯ СТАТЬЯ
- ОБЩАЯ ЧАСТЬ
- Раздел I
- ОБЩИЕ ПОЛОЖЕНИЯ
- Статья 1. Задачи Уголовного кодекса Украины
- Статья 2. Основание уголовной ответственности
- Раздел II ЗАКОН ОБ УГОЛОВНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ
- Статья 3. Законодательство Украины об уголовной ответственности
- Статья 4. Действие закона об уголовной ответственности во времени
- Статья 7. Действие закона об уголовной ответственности в отношении преступлений, совершенных гражданами Украины и лицами без гражданства за пределами Украины
- Статья 8. Действие закона об уголовной ответственности в отношении преступлений, совершенных иностранцами и лицами без гражданства вне пределов Украины
- Статья 9. Правовые последствия осуждения лица за пределами Украины
- Статья 10. Выдача лица, обвиняемого в совершении преступления, и лица, осужденного за совершение преступления
- Раздел III ПРЕСТУПЛЕНИЕ, ЕГО ВИДЫ И СТАДИИ
- Статья 11. Понятие преступления
- Статья 12. Классификация преступлений