ПРАДМОВА

Гісторыя беларускага народа надзвычай насычана як ге- раічнымі, так і драматычнымі падзеямі. Знаходзячыся ў цэн- тры Еўропы, Беларусь не толькі зведала дабратворны ўплыў суседніх народаў, але і шматразова з'яўлялася арэнай крыва- вых канфліктаў, жорсткага супрацьстаяння розныхдзяржаў.

Асабліва важкі уклад нашых суайчыннікаў у развіццё прававой культуры і юрыдычнай думкі феадальнага грамад- ства. Сярод такіх сусветна вядомых помнікаў права, як Законы Хамурапі, Законы Ману, Законы дванаццаці табліц, Кодэкс Юсцініяна, Руская Праўда і інш., ганаровае месца належыць Статуту Вялікага княства Літоўскага 1588 г. Ha працягу 250 гадоў ён быў дзеючым законам на тэрыторыі Беларусі і з'яўляўся асновай усёй прававой сістэмы Вялікага княства Літоўскага. Статут аказаў адметны ўплыў на развіццё права Pacii, Полынчы, Латвіі, Эстоніі і іншых блізкіх і далёкіх краін. Вывучэнне гісторыі дзяржавы і права Беларусі не толькі дапамагае асэнсаваць пэўныя аспекты жыц- цядзейнасці людзей, але і ўсвядоміць уплыў некаторых гістарычных акалічнасцей на лёс цэлых народаў.

Прадметам вывучэння гісторыі дзяржавы і права Беларусі з'яўляюцца асноўныя гістарычныя заканамернасці ўзнікнення і развіцця дзяржаўна-прававых інстытутаў, палітычнай і прававой культуры, тыпаў і формаў дзяржаўнасці і г.д. Таму відавочна, што ў курсе гісторыі дзяржавы і права галоўнымі аб'ектамі даследавання з'яўляюцца нарматыўна-прававыя акты, увогуле заканадаўства, яго гістарычнае развіццё. Зра- зумела, што крыніцы права (граматы, судзебнікі, статуты, канстытуцыі, крымінальныя, цывільныя, працэсуальныя законы) з'яўляюцца лепшым матэрыялам для вывучэння гра- мадскага ладу, дзяржаўнага механізму, розных галін права. Зыходзячы з гэтага, аўтар палічыў мэтазгодным падкрэсліць

думку аб тым, што найбольщ значныя дакументы студэнты змогуць знайсці ў хрэстаматыі па гісторыі дзяржавы і права Беларусі'.

Дапаможнік падрыхтаваны ў адпаведнасці з вучэбнай праграмай па гісторыі дзяржавы і права Беларусі. Пры гэтым неабходна мець на ўвазе, што некаторыя праблемы яшчэ за- стаюцца недаследаванымі, многія разглядаюцца з некалькіх, часам супярэчлівых, пунктаў гледжання. У сувязі з гэтым у дапаможніку аўтар дае сваё бачанне праблемы, аналізує погляди тых ці іншых навуковых школ, асобных вучоных. Гісторыка-прававы матэрыял у дапаможніку падаецца аднос- на гістарычнай прасторы Беларусі. Зразумела, што ў навуцы непазбежныя навуковыя спрэчкі, наяўнасць розных поглядаў на тую ці іншую праблему. Без гзтага навука не можа раз- вівацца. Таму ў вучэбным дапаможніку будуць адлюстрава- ны не толькі погляды аўтара на тыя ці іншыя гістарычныя падзеі, але і пункты гледжання іншых вучоных.

Гл.: ВішнеўскіА.Ф., ЮхоЯ.А. Гісторыя дзяржавы і права Беларусі ў дакументах і матэрыялах (Ca старажытных часоў да нашах дзён). Мн.: Акадэмія МУС Рэспублікі Беларусь, 2003.